Leksykon czyli słownik poligraficzny - Drukarnia offsetowa Nakon

A – format: Rozmiary formatu A0 są tak dobrane, aby jego powierzchnia wynosiła 1 m².
A0 – 841 x 1189 mm
A1 – 594 x 841 mm
A2 – 420 x 594 mm
A3 – 297 x 420 mm
A4 – 210 x 297 mm
A5 – 148 x 210 mm
A6 – 105 x 148 mm
A7 – 74 x 105 mm
A8 – 52 x 74 mm
A9 – 37 x 52 mm
A10 – 26 x 37 mm

arkusz drukarski: Arkusz drukarski (lub arkusz druku) – fizyczna jednostka objętości druków[1], lub form drukowych podstawowego koloru, stosowana przez poligrafów. Odpowiada ona jednostronnie zadrukowanemu arkuszowi papieru formatu większego od B2 ale mniejszemu od B1 (co odpowiada np. ośmiu stronom końcowego wyrobu formatu A4, szesnastu stronom formatu A5 itd.). W przypadku druku dwustronnego arkusz drukarski odpowiada połowie powierzchni arkusza zadrukowanego tylko z jednej strony.

arkusz wydawniczy: Arkusz wydawniczy – jednostka obliczeniowa stosowana w wydawnictwie w celu określenia objętości zawartości treściowej (tekstowej i graficznej) publikacji. Wchodzi w to zarówno wkład autora (lub tłumacza) czyli tzw. arkusz autorski, jak i cały pozostały materiał stworzony lub nadzorowany przez redakcję, o ile nie pochodzi od autora (wstęp, komentarze, recenzje, przedmowy, posłowia, motta, cytaty, indeksy, skorowidze, spis treści, bibliografie, tytuły i śródtytuły, przypisy, paginy, dwójka lub czwórka tytułowa książki (i ew. inne strony metrykalne), zawartość okładki i obwoluty, itp.
Arkusz wydawniczy (tak samo, jak arkusz autorski) wynosi:
40 000 znaków typograficznych prozy (ze spacjami), lub
700 linijek poezji, lub
800 wierszy obliczeniowych (po 50 znaków), lub
30 dm² powierzchni ilustracji (także zapisu nutowego, wzorów matematycznych, wzorów chemicznych, diagramów…)
W skład arkusza wydawniczego wchodzą również wszelkie powtórzenia zawartości. W przypadku napisów ozdobnych lub tworzących kompozycję graficzną należy je traktować jako ilustracje, a w przypadku zastosowania ich na okładce lub obwolucie jako ilustrację należy traktować całą powierzchnię papieru. Paginę zwykłą (bieżącą) leżącą samotnie w wierszu liczy się za pół wiersza, jednak jeśli leży w jednym wierszu z paginą żywą liczy się całość jako jeden wiersz. Obwoluta, okładka, strona tytułowa itp. jeśli zawierają tylko napisy w postaci zwykłego tekstu, to liczy się je ryczałtem po 500 znaków. Strony metrykalne (np. z kolofonem, stopką itp.) również liczy się ryczałtowo jako 500 znaków, o ile faktyczna objętość nie jest większa. Ogłoszenia tekstowo-graficzne liczy się jako ilustracje, również tak można traktować ogłoszenia tekstowe w tzw. ramce. Wakatów oraz dużych pustych miejsc w kolumnach opuszczonych i szpicowych nie uwzględnia się. Rozbicia tekstu (np. między akapitami, tytułami, rozdziałami) do trzech wierszy zwykłego tekstu liczy się jako wiersze teoretyczne, czyli takie, jakby były pełnymi wierszami wypełnionymi znakami. Ilustracje obłamane tekstem (o nieregularnym kształcie) liczy się jak ilustracje o powierzchni najmniejszego prostokąta, w którym taką ilustrację można pomieścić.
Arkusz wydawniczy służy do obliczania kosztu własnego książki (czasami także innych wydawnictw) oraz wyprowadzania innych wskaźników ekonomicznych (np. rozliczeń ze studiem DTP lub z drukarnią).

B – format: Arkusze o formacie B, w odróżnieniu do grupy A, dotyczą w zdecydowanej większości branży drukarskiej i poligraficznej, zamiast detalicznej. Wynika to z tego, że niegdyś były formatami pomocniczymi wobec arkuszy „A”. Kartki B były większe i posiadały pozostawiony kawałek papieru na margines, który po zadruku się odcinało, aby otrzymać klasyczny format A.
B0 – 1000 × 1414 mm
B1 – 707 × 1000 mm
B2 – 500 × 707 mm
B3 – 353 × 500 mm
B4 – 250 × 353 mm
B5 – 176 × 250 mm
B6 – 125 × 176 mm
B7 – 88 × 125 mm
B8 – 62 × 88 mm
B9 – 44 × 62 mm
B10 – 31 × 44 mm

biga: Biga (z niem. biegen – giąć) – w poligrafii element wykrojnika służący do wytłaczania linii zgięcia papieru.
Listwę bigującą wykonuje się ze stali o standaryzowanej grubości: biga dwupunktowa ma grubość 0,7 mm, biga trzypunktowa ma grubość 1,05 mm. Big trzypunktowych używa się do bigowania grubszych materiałów, głównie tektur, gdzie użycie big dwupunktowych mogłoby doprowadzić do pękania materiału.
Aby materiał w sposób trwały i estetyczny został zbigowany używa się antybig. Biga wtłacza materiał do rowka antybigi, którego szerokość i głębokość jest zależna od grubości materiału i kierunku włókien.

C – format: Arkusze typu C są stosowane najczęściej do wytwarzania kopert, z których wciąż korzystamy, pakując oficjalne zaproszenia czy wysyłając listy. Wymiary formatów C dopasowane są do formatów A określanych przez normę ISO 216, dzięki czemu z łatwością można włożyć do koperty wszystkie popularnie stosowane rozmiary papieru. Format C jest zatem niesamowicie przydatnym rozmiarem umownym, który przydaje się w codziennym życiu. Wymiary papieru C prezentują się następująco:
C0 – 917 × 1297 mm
C1 – 648 × 917 mm
C2 – 458 × 648 mm
C3 – 324 × 458 mm
C4 – 229 × 324 mm
C5 – 162 × 229 mm
C6 – 114 × 162 mm
C7 – 81 × 114 mm
C8 – 57 × 81 mm
C9 – 40 × 57 mm
C10 – 28 × 40 mm

CMYK: CMYK – zestaw czterech podstawowych kolorów farb drukarskich stosowanych powszechnie w druku wielobarwnym w poligrafii i metodach pokrewnych (atramenty, tonery i inne materiały barwiące w drukarkach komputerowych, kserokopiarkach itp.). Na zestaw tych kolorów mówi się również barwy procesowe[1] lub kolory triadowe (kolor i barwa w jęz. polskim to synonimy). CMYK to jednocześnie jedna z przestrzeni barw w pracy z grafiką komputerową.
C cyjan (ang. cyan) M magenta (ang. magenta) Y żółty (ang. yellow) K czarny (ang. black lub key colour)
Skrót CMYK powstał jako złożenie pierwszych liter angielskich nazw kolorów. Końcowa litera K może oznaczać albo literę ostatnią słowa black (czarny; ostatnią, ponieważ litera B jest skrótem jednego z podstawowych kolorów w analogicznym skrócie RGB)[2] bądź skrót key colour (kolor kluczowy)[3].
Cyjan – odcień niebieskiego, ale trochę bledszy i bardziej spłowiały, można go określić jako szarobłękitny lub sinoniebieski. Najbardziej podobne kolory to błękit i turkus. Nazywanie koloru cyjanowego kolorem „zielononiebieskim” jest błędem wynikającym z niezrozumienia różnic pomiędzy addytywną i subtraktywną metodą mieszania barw. W syntezie addytywnej kolor uzyskany w wyniku połączenia zielonego i niebieskiego.
Magenta – w syntezie addytywnej kolor uzyskany w wyniku połączenia czerwieni i niebieskiego. Najbardziej podobne kolory to fuksja, karmazyn i amarant.
Yellow – kolor bardzo podobny do żółtego, jednak trochę bledszy od typowej nasyconej żółci. W syntezie addytywnej kolor uzyskany w wyniku połączenia czerwieni i zielonego.
Black – kolor czarny, jednak o niezbyt głębokiej czerni.
Farby w ww. kolorach nie są określone jednoznacznie, toteż odcienie ich kolorów różnią się u różnych producentów, szczególnie w różnych regionach świata.

cold-stamping: Cold stamping – technika druku z użyciem folii cold-stampingowej i odpowiedniego kleju. Klej nanoszony jest metodą fleksograficzną lub offsetową w miejscach, które chcemy zadrukować (uszlachetnić folią). Po dociśnięciu kleju „nadrukowanego” do warstwy klejowej folii następuje oderwanie barwnika od warstwy nośnej (w przypadku fleksografii wymagane są dodatkowo lampy UV aktywujące klej). Maszyny drukarskie wymagają specjalnych przystawek umożliwiających cold-stamping.
Cold stampingu używa się do uszlachetniania druku, do znakowania, do zabezpieczeń (zwłaszcza folie holograficzne). Podobne efekty do cold stampingu otrzymuje się przez zastosowanie hot-stampingu, który obecnie znajduje szersze zastosowanie i można go już stosować, używając nawet prostych urządzeń. Dużym plusem aplikacji folii cold stamping jest możliwość drukowania farbą i uszlachetniania druku folią w jednej linii (on-line). W przypadku folii do hot stampingu jej aplikacja jest dokonywana po druku farbą przy użyciu innej maszyny (off-line). Cold stamping pozwala drukować przejścia tonalne, hot stamping wraz z drukiem folią przetłacza podłoże drukowe. Niektóre folie cold-stampingowe i niektóre folie hot-stampingowe można zadrukowywać farbą, jednak w przypadku cold stampingu można to wykonać on-line.

CTF: Computer to film – technologia tworzenia formy kopiowej na potrzeby poligrafii, która polega na naświetlaniu z komputera klisz na urządzeniu zwanym naświetlarką. W praktyce termin ten jest jednak stosowany w znaczeniu jednej z dwu podstawowych metod prowadzących do stworzenia formy drukowej w druku offsetowym. Drugą jest CtP (ang. Computer-to-Plate). W obu przypadkach efektem końcowym jest taka sama forma drukowa, tzw. blacha. Różnica polega na technologii wykonania, a co za tym idzie – na czasie pracy i jakości efektu końcowego. W praktycznych zastosowaniach CtF jest poprzednikiem CtP.
naświetlarka CtF typu DotMate5000P (ScanView)
Technologia CtF polega na dodatkowym etapie pośrednim – wykonaniu klisz. Strony publikacji są naświetlane z plików postscriptowych na naświetlarce. Klisze (po wywołaniu) służą do stykowego kopiowania na kopioramie na formy drukowe – właśnie owe blachy, które na tym etapie procesu są jeszcze światłoczułe (tzw. presensybilizowane). Po wywołaniu blach można je zakładać na maszynę drukarską.
Na marginesie można dodać, że formy drukowe presensybilizowane utrzymują swoją światłoczułość nawet po ich wywołaniu – warstwą światłoczułą są fotopolimery i w zależności od tego, czy są pozytywowe czy negatywowe ich wytrzymałość pod wpływem światła zmniejsza się lub zwiększa.
Wady CtF: Fakt istnienia klisz wymusza dodatkową czynność zwaną montażem. Jest to montaż ręczny, a czynnik ludzki jest przyczyną niedokładności w pasowaniu kolejnych klisz (w przypadku druku barwnego składającego się z nakładania na siebie kolejnych kolorów podstawowych), jak również niedokładności spowodowanej montowaniem (przyklejaniem) wielu mniejszych klisz na jedną większą wspólną folię montażową (tzw. astralon) – o wielkości dopasowanej do zadrukowywanego arkusza. Ponadto klisze, jako materiał delikatny, z trudem utrzymują stabilność wymiarową oraz są podatne na zanieczyszczenia i uszkodzenia mechaniczne. Naświetlanie blach z klisz utrudnia również zapanowanie nad dokładnością punktu rastrowego (jego wielkość i kształt), co powoduje utrudnienia w zachowaniu wierności kolorystycznej.
Jednakże jedynie technologia CtF jest dostępna dla ciągle jeszcze wielkiej liczby małych drukarni, jak i większości drukarni średniej wielkości. Jest to spowodowane wciąż jeszcze dużymi kosztami uruchomienia tej nowej technologii. Koszty te są związane nie tylko z samymi urządzeniami, ale i pozyskaniem odpowiednio wykształconego i doświadczonego personelu do ich obsługi. Ponadto drukarnie dysponujące już technologią CtP z reguły nie świadczą usługowego wykonywania form drukowych na zewnątrz.
W druku offsetowym istnieją również metody tworzenia form drukowych bezpośrednio na maszynie drukarskiej, które noszą ogólną nazwę technologii CtPress.

CTP: Computer to plate – jedna z dwóch podstawowych metod tworzenia formy drukowej. Drugą jest CtF (ang. Computer-to-Film), czyli metoda stykowa, analogowa. W obu przypadkach efektem końcowym jest forma drukowa. Różnica polega na technologii wykonania, a co za tym idzie – na czasie pracy i jakości efektu końcowego, tzn. wyższa jakość występuje w technologii CTP.
Automatyczna naświetlarka firmy Agfa typ Advantage DL (z laserem fioletowym) wraz z procesorem VPP68 do produkcji płyt niewymagających obróbki chemicznej; prezentacja na targach Ifra 2007
W przypadku CTP odpada dotychczasowy etap pośredni polegający na naświetlaniu błon (filmów poligraficznych), a dopiero potem wykorzystaniu tych błon (czasami dodatkowo po ich uprzednim montażu) do naświetlania form drukowych, gdyż CTP polega na bezpośrednim naświetlaniu form drukowych (płyt offsetowych lub fleksograficznych) z plików postscriptowych przy użyciu odpowiednich naświetlarek. Zaletą tej technologii jest maksymalna dokładność wszystkich parametrów – zarówno związanych z jakością plamki rastra (np. brak „podświetlenia” plamki, które towarzyszy naświetlaniu z formy kopiowej w CTF, możliwość reprodukcji mniejszych plamek niż w CtF), jak i montażu całości. Niewątpliwą zaletą jest również skrócenie całego cyklu przygotowania formy drukowej.
Naświetlanie form drukowych w procesie CTP odbywa się na specjalistycznych naświetlarkach. W technologii offsetowej istnieje również technologia alternatywna polegająca na wykorzystaniu dotychczasowych naświetlarek filmów z technologii CTF i naświetlaniu na nich specjalnych płyt z tworzyw sztucznych. Otrzymane formy drukowe nadają się jednak do niskich nakładów.
Technologia CTP jest technologią rozwijającą się, koszty wdrożenia ciągle ulegają obniżaniu zarówno od strony parku maszynowego, jak i materiałów eksploatacyjnych. Proces ten sprawia, że technologia stopniowo wkracza nie tylko do dużych, ale i średnich drukarń. Drukarnie, które nie wdrożyły własnej przygotowalni CTP korzystają z firm naświetlających usługowo, dzięki temu technika CTP zatacza jeszcze szersze kręgi. Dzięki obniżaniu się kosztów wdrożenia CTP i coraz szerszemu korzystaniu z tej technologii, technologia CTF jest w regresie.
Technologię CTP zaprezentowano po raz pierwszy już na targach Drupa w 1990 roku, wtedy była traktowana jako ciekawostka. Pierwsze instalacje CTP w Polsce to rok 1999.
Technologia CTP jest metodą uzyskania formy drukowej poza maszyną drukarską i nie zalicza się do tego terminu metody wykonywania formy drukowej bezpośrednio na maszynie drukarskiej, która to technologia nosi ogólną nazwę CtPress. Również stosowanie wobec CTP terminu druk cyfrowy jest niepoprawne.
CtP w offsecie
W technologii „od komputera do offsetowej formy drukowej”, czyli w CtP dla offsetu, wyróżnia się płyty:
z rysunkiem przyjmującym farbę, wykonanym metodą natryskową,
presensybilizowane, z rysunkiem wywoływanym po naświetleniu:
wymagające dalszej obróbki chemicznej po naświetlaniu
fotoczułe
termoczułe
bezprocesowe, czyli bez potrzeby dalszej obróbki chemicznej
termotopliwe
termopolimerowe
fotopolimerowe
termorozkładalne
Płyty CtP naświetlane są w naświetlarkach przeznaczonych do odpowiedniego rodzaju płyt, bo naświetlane są przy pomocy promieni laserowych o stosownych dla siebie długościach fal i mocach promienia laserowego.

CtPress: CtPress (ang. Computer to Press, pol. technologia od komputera do maszyny offsetowej) – ogólna nazwa takich technologii przygotowywania form drukowych w typowym druku offsetowym, w których naniesienie obrazu drukowego na formę następuje bezpośrednio na maszynie drukarskiej w miejscu, z którego rozpoczyna się druk i odbywa się to tylko jeden raz przed rozpoczęciem druku.
Formą drukową może być sam cylinder drukowy, tuleja zakładana na ten cylinder, lub też odpowiednia płyta lub folia mocowana na tym cylindrze.
Różnice w stosunku do innych technologii przygotowywania offsetowych form drukowych:
W odróżnieniu od druku cyfrowego, nie ma tutaj możliwości zmieniania zawartości obrazu, więc nie jest możliwa personalizacja druków.
W odróżnieniu od technologii, w których forma drukowa jest przygotowywana poza maszyną drukarską, nie ma tutaj etapu pasowania, czyli synchronizacji kolejnych zespołów farbowych, aby druk kolejnych farb padał w dokładnie to samo miejsce,

cyfrowy druk: Druk cyfrowy charakteryzuje się następującymi cechami:
materiały przeznaczone do druku są dostarczane do urządzenia drukującego w postaci danych komputerowych,
komputerowy zapis cyfrowy pozwala na druk bezpośredni lub poprzez nośnik pośredni,
w przypadku występowania nośnika pośredniego obraz znajdujący się na nim jest kasowany i zapisywany na nowo po każdym cyklu drukowania,
istnieje możliwość zmian dowolnych elementów graficznych lub tekstowych dla każdej kolejnej odbitki (personalizacja),
w urządzeniu najczęściej brak formy drukowej (nie dotyczy risografii). Swoistą formą drukową jest sam zapis cyfrowy,
obraz drukowy tworzony jest w cyfrowej maszynie drukarskiej i to bezpośrednio w miejscu, z którego rozpoczyna się druk.
Metody druku cyfrowego
elektrofotograficzne (laserowe)
Kontroler wydruku przerabia dane wejściowe na tzw. ramkę, która jest zrastrowanym, rozseparowanym zestawem danych o drukowanym obrazie. Na tej podstawie maszyna moduluje wiązkę laserową, która naświetla naładowany elektrostatycznie, kręcący się cylinder (fotoreceptor), pokryty odpowiednim materiałem światłoczułym, tworzy elektrostatyczny obraz utajony. Proszek barwiący (toner) zmieszany ze sproszkowanym ferromagnetykiem (zazwyczaj żelazem), zwanym nośnikiem (developer), jest zbliżany do powierzchni cylindra i przykleja się do niego w miejscach naświetlonych przez laser. Następnie proszek barwiący przenoszony jest na zadrukowywane podłoże (najczęściej papier, ale też folię przezroczystą lub barwioną, papier samoprzylepny lub papier do przenoszenia wydruków na inne przedmioty), i jest z nim zespalany termicznie. Metoda elektrofotograficzna wywodzi się z techniki stosowanej w kserokopiarkach i powstała w 1938 r. Metodę tę do druku cyfrowego zaczęto wdrażać pod koniec lat 80. XX w. Jeden z producentów, opracował specyficzne połączenie metody elektrofotograficznej z tradycyjną techniką offsetową: zamiast barwnika w proszku używana jest płynna farba, która z cylindra światłoczułego przenoszona jest na gumę offsetową, a z niej na podłoże drukowe. Stosowanie gumy offsetowej pozwala na druk na różnych podłożach, nawet takich, które nie są możliwe do zadrukowania przez maszyny pracujące w technologii druku elektrofotograficznego (np folie metalizowane lub nieodporne na wysoką temperaturę druki samokopiujące)
jonografia (elektrografia)
Zasada druku podobna do metody elektrofotograficznej, z tą różnicą, że ładunek elektrostatyczny cylindra zmieniany jest za pomocą strumienia jonów.
magnetografia
Obraz jest tworzony za pomocą gęstej siatki obwodów elektrycznych rozmieszczonych na cylindrze, wytwarzających pola magnetyczne. Proszek ferromagnetyczny tworzy obraz na cylindrze w miejscach działania pól magnetycznych.
elkografia
termografia
ink-jet
Technologia stosowana w najpopularniejszych drukarkach komputerowych. Druk cyfrowy na maszynach wielkoformatowych można podzielić na:
lateksowy
to druk barwnikami na bazie wody na tanich nośnikach na potrzeby biura bez użycia rozpuszczalników obniżających jakość wydruku. Natychmiastowe wydruki są ostre i gotowe do aplikacji, a co najważniejsze chronią środowisko naturalne oraz zdrowie człowieka.
solwentowy
to druk barwnikami rozpuszczonymi w cykloheksanolu, odpornymi na warunki atmosferyczne. Dzięki temu druki mogą być przez wiele lat eksponowane na zewnątrz. Cykloheksanol jest toksycznym alkoholem o drażniącym działaniu i dlatego maszyny te charakteryzują się dużą uciążliwością dla środowiska.
mildsolwentowy
zwany też solwentem miękkim, stosowane są farby o obniżonej ilości rozpuszczalników.
ekosolwentowy
to druk farbami opartymi m.in. o kwas mlekowy. Cechuje go wyższa rozdzielczość od druku twardego, mniejsza szkodliwość dla środowiska lecz niższa trwałość na warunki zewnętrzne.
pigmentowy
To druk atramentami pigmentowymi, w których cząstki stałe zawieszone są w rozpuszczalniku – wodzie z dodatkiem glikolu etylowego. Charakteryzuje się stosunkowo dobrą odpornością na warunki fizyczne (woda, UV), ale ze względu na dosyć duże krople utrudnione jest uzyskiwanie wysokich rozdzielczości.
barwnikowy
najczęściej stosowany rodzaj farby w których barwnik jest rozpuszczony w wodzie lub w innej substancji. Jest bardzo tani, ale najmniej trwały. Łatwo wypłukuje się z zadrukowywanych powierzchni, jest nieodporny na promieniowanie UV. Wydruk praktycznie zawsze wymaga foliowania.
uv
to druk tuszami utwardzanymi promieniami UV. Cechuje go wysoka trwałość koloru, ale słaba trwałość mechaniczna – druk jest nanoszony powierzchniowo. Tusze UV są podobnie szkodliwe jak midsolwent. Ich zaletą jest możliwość druku białym kolorem i/lub lakierem.
Zalety druku cyfrowego
Realizacja zleceń „od ręki”. Faza przygotowawcza trwa bardzo krótko i może odbywać się w trakcie drukowania innych zleceń.
Jakość otrzymywanych druków jest znacznie wyższa od wydruków z typowej drukarki lub plotera i jest zbliżona do offsetu[1].
Prędkość druku jest znacznie większa niż w typowych drukarkach komputerowych, choć trochę niższa od offsetu (dla typowych maszyn do druku cyfrowego pracujących w technice elektrofotograficznej zamyka się w przedziale od kilku do ok. 200 stron A4 / min)
Możliwość druku na wielu różnych podłożach oraz w szerokim przedziale gramatur.
Brak konieczności przygotowywania formy drukowej znacząco obniża koszty druku, szczególnie przy nakładach małych i bardzo małych, oraz daje bardzo krótki czas uzyskania pierwszej odbitki.
Oszczędności z powodu braku druków próbnych. Pierwsza odbitka schodząca z maszyny jest odbitką nakładową.
Cena druku wyłącznie jednej kopii oraz cena druku jednej kopii w dużym nakładzie jest taka sama, natomiast ceny rynkowe tych kopii, uwzględniające fazę przygotowawczą (obróbka komputerowa), różnią się między sobą niewiele, znacznie mniej niż w przypadku offsetu, i jest to w praktyce stosunek ok. 1:2 do 1:5 (dla offsetu byłby to stosunek o kilka rzędów wielkości większy).
Każdorazowe odnawianie obrazu drukowego umożliwia personalizację wydruków, np. nadawanie każdej odbitce indywidualnego numeru seryjnego, stosowanie list adresowych itp.
Nie ma przestojów pomiędzy kolejnymi zleceniami, a ich archiwizacja oraz ponowny druk są proste, szybkie i co bardzo ważne – powtarzalne.
Całkowicie cyfrowa obróbka obrazu daje szereg możliwości, jak np. skalowanie, czy też łatwe i pełne zarządzanie kolorem.
Możliwość stosowania wielu kolorów, w tym dodatkowych, oraz druku barwnego w różnych modelach koloru (CMYK, Hexachrome i in. oraz systemy własne producentów urządzeń).
Nie ma typowego dla offsetu mycia zespołów farbowych w przypadku wymiany kolorów, a zamiana tonerów jest prosta i szybka.
Wady druku cyfrowego
Jakość druku cyfrowego jest niewiele, ale jednak zauważalnie gorsza od offsetu – szczególnie w pełnych kryciach, czyli aplach.
Koszty druku cyfrowego plasują go do nakładów rzędu od jednej do kilkuset sztuk dla identycznej odbitki, gdyż przy większych nakładach wciąż bardziej opłacalny jest offset.
Istotną wadą jest mały format papieru. Urządzenia do druku cyfrowego pracujące w technologii elektrofotograficznej większe od B3 wciąż jeszcze stanowią rzadkość.

DL – format: Jeśli podzielimy wysokość formatu A4 na trzy części, to uzyskamy format DL – 9.9 cm x 21 cm. Warto jednak zwrócić uwagę, że wymiar druku DL, który często wykorzystujemy w folderach lub ulotkach, różni się od wymiaru koperty DL, która ma taki druk pomieścić. Koperta DL ma wymiary 11 cm x 22 cm (110 × 220 mm) i może pomieścić druki w formacie DL lub kartkę A4 złożoną na trzy części (dzieląc wysokość na trzy). Najczęściej spotykanym formatem kopert jest C6 (11,4 cm x 16,2 cm) zwany „pocztówkowym”, ponieważ kartki pocztowe najczęściej produkowane są właśnie w tym formacie – do takiej koperty możemy włożyć arkusz A4 złożony w czworo.
format DL – 99×210 mm
koperta DL – 110×220 mm

DTP: DTP (ang. desktop publishing – publikowanie zza biurka) – termin oznaczający pierwotnie ogół czynności związanych z przygotowaniem na komputerze materiałów, które będą później powielone metodami poligraficznymi. Krócej mówiąc, termin ten oznacza komputerowe przygotowanie publikacji do druku[a]. W tym znaczeniu termin ten dotyczy nie tylko fazy projektowej, czyli tworzenia w programach komputerowych obrazu (oraz kształtu) stron publikacji, ale także zarządzania pracą grupową, a nawet odnosi się do komputerowego sterowania urządzeniami wykorzystywanymi w tym procesie, a więc np. naświetlarkami czy maszynami drukarskimi.
Dawniej przygotowanie do druku nazywano przygotowalnią lub procesami przygotowawczymi (kierunek w szkole poligraficznej nosi tę nazwę do dziś) i zasadniczo obejmowało skład ręczny (wykonywany w zecerni) i montaż (w montażowni), zakończony przygotowaniem materiałów dla drukarni w naświetlarni.
Z czasem pojęcie DTP zaczęło odnosić się także do przygotowywania dokumentów do publikacji w postaci elektronicznej (cyfrowej). Proces DTP rozpoczyna się wprowadzeniem do komputera tekstu i obrazu. Poszczególne elementy graficzne podlegają następnie indywidualnej obróbce, a na tekst jest nanoszona korekta. Następnie odbywa się zasadnicza część procesu, czyli ułożenie stron publikacji z tych wszystkich elementów gotowego projektu, łącznie z naniesieniem informacji dla drukarza i introligatora. Na tym etapie pracy można również umieścić informacje o obrazie całej składki (patrz: impozycja). Czynność końcowa to zapisanie danych komputerowych w postaci pliku postscriptowego lub (coraz częściej) pliku PDF. W ramach DTP można również zarządzać przepływem prac w drukarni oraz sterować urządzeniami przygotowalni poligraficznej, jak i samej drukarni.
Istotne jest, że DTP zajmuje się nie tylko samym obrazem, ale także kształtem podłoża, tak więc termin ten dotyczy także projektowania np. niezadrukowanych opakowań i innych form wykrawanych z papieru, kartonu czy też np. kształtów wycinanych z folii samoprzylepnej.
DTP został po raz pierwszy opracowany w Xerox PARC w latach 70.[1][2] Sprzeczne twierdzenie głosi, że DTP rozpoczęło się w 1983 r. od programu opracowanego przez Jamesa Davise’a w lokalnej gazecie w Filadelfii[3].

druk wielkoformatowy: Druk wielkoformatowy to nowoczesna technologia stosowana do produkcji form drukowanych na materiale banerowym, folii i papierze. Ta technika stosowana jest bardzo często do zagospodarowania powierzchni billboardów, do produkcji banerów reklamowych, tablic, szyldów, plakatów, materiałów reklamowych do kasetonów, stojaków, potykaczy, czy też roll-up’ów.
Technologie druku wielkoformatowego
Druk wielkoformatowy może być realizowany w wielu technologiach w zależności od potrzeb:
Druk solwentowy,
Druk ekosolwentowy,
Druk barwnikowy,
Druk termosublimacyjny,
Druk lateksowy,
Druk UV.
Jaki rozmiar uznawany jest za druk wielkoformatowy?
Za druk wielkoformatowy zazwyczaj uznawany jest rozmiar, który nie jest obsługiwany przez komercyjne drukarki dostępne w domu i pracy. Największe drukarki obsługują rozmiary do ok. 45cm, więc za druk wielkoformatowy uznać należy już rozmiar zaczynający się od 50cm szerokości. Rozmiar powyżej 50cm wymaga już zazwyczaj specjalistycznych drukarek. Wielkość druku wielkoformatowego dochodzi nawet do kilku metrów szerokości.

druk wklęsły: Druk wklęsły (druk wgłębny) – jeden z trzech podstawowych sposobów druku (obok druku płaskiego i druku wypukłego), stosowany zarówno w grafice warsztatowej, jak i poligrafii.
Druk wklęsły polega na tym, że miejsca drukujące są położone poniżej miejsc niedrukujących. Farba drukowa pokrywa najpierw całą formę drukową, po czym z miejsc niedrukujących jest zabierana raklem, a następnie farba pozostawiona w zagłębieniach jest przenoszona na podłoże drukowe.
Ogólnie rzecz biorąc, w technikach druku wklęsłego formy drukowe mają większą wytrzymałość w porównaniu z technikami z dwu pozostałych podstawowych sposobów druku, a co za tym idzie, możliwe jest drukowanie większych nakładów z jednej formy drukowej a często jest ono także szybsze.
Do druku wklęsłego zaliczane są następujące techniki graficzne
warsztatowe: akwaforta, akwatinta, heliografia, heliograwiura, mezzotinta, miedzioryt, miękki werniks, odprysk, staloryt, sucha igła.
przemysłowe: rotograwiura, tampondruk.

druk wypukły: Druk wypukły, wypukłodruk – jedna z podstawowych, oprócz druku wklęsłego i płaskiego, technik graficznych, w której odbitka powstaje poprzez odbicie farby nałożonej na częściach wypukłych formy drukowej. Jest to najstarsza technika graficzna.
Obecnie z technik druku wypukłego przemysłowo stosuje się przede wszystkim fleksografię oraz, szczególnie do zastosowań specjalnych, typografię. Zespoły fleksodrukowe są także stosowane do lakierowania. Typografia była powszechnie stosowaną techniką druku przed upowszechnieniem się urządzeń do naświetlania, które umożliwiły łatwe stosowanie druku offsetowego (druk płaski), który pozwala na uzyskanie lepszej jakości odbitek i jest bardziej ekonomiczny z innych względów.
Materiały w druku wypukłym
W tradycyjnych technikach graficznych formę drukową (matrycę) przygotowuje się w drewnie (drzeworyt), linoleum (linoryt), metalu (metaloryt) czy płycie gipsowej (gipsoryt). Jednak zastosowanie znajdują też płyty paździerzowe, tektura, rozmaite tworzywa sztuczne, np. szkło akrylowe (pleksi). W poszukiwaniu nowych efektów stosuje się różne metody opracowania matrycy dla wypukłodruku – zamiast wycinać, wypala się lub wytapia płaszczyzny i linie (jak np. w technice pirografii)[1].
W poligraficznych technikach przemysłowych, formy przygotowywane są z metali i tworzyw sztucznych.

druk solwentowy: Druk solwentowy, wydruki solwentowe – sposób druku w ploterze atramentowym, w którym typowe atramenty na bazie wodnej zastąpiono pigmentowymi atramentami solwentowymi (na bazie rozpuszczalników organicznych). Druk solwentowy można stosować wobec wszystkich podłoży z zawartością PVC, a w szczególności stosuje się go wobec podłoży nieprzyczepnych dla atramentów wodnych.
Praktyczne zastosowania druku solwentowego to wszelkie wydruki wielkoformatowe oraz odporne na czynniki zewnętrzne w dłuższym czasie (do kilku lat). Atramenty solwentowe są odporne na wiele czynników łącznie z promieniowaniem ultrafioletowym i na ogół nie wymagają laminowania. Ich wadą jest mniejsza precyzja niż dla atramentów wodnych, co jednak przy druku wielkoformatowym nie stanowi przeszkody (dla druków średnioformatowych oglądanych z bliska stosuje się zamiast pigmentowych atramentów solwentowych wodne atramenty pigmentowe).
Media do druku: frontlit- frontlight (baner), mesh (siatka), backlit, blockout, flaga, folia, papier itp.
Atramenty solwentowe zawierają toksyczne rozpuszczalniki, z którymi kontakt może prowadzić do trwałego uszczerbku na zdrowiu[1]. Atramenty eco-solwentowe są mniej toksyczne, jednocześnie znacznie mniej odporne na działanie warunków atmosferycznych i uszkodzenia mechaniczne. Wiele firm korzysta z druku solwentowego, pomimo jego średniej jakości i szkodliwości dla zdrowia i środowiska, z tej przyczyny, że jest wielokrotnie tańszy niż ekologiczne odpowiedniki, takie jak np. druk lateksowy.

falcowanie: Falcowanie, złamywanie – jedno- lub wielokrotne składanie arkusza papieru, czystego lub zadrukowanego, na pół (najczęściej) lub w dowolnych innych proporcjach, na różne sposoby (w różnych kierunkach), w celu osiągnięcia docelowego formatu i liczby stron składki, np. trzykrotne złożenie na pół arkusza daje składkę szesnastostronicową. Każde miejsce zaginania arkusza to falc (złam) i po złożeniu tworzy nową krawędź[1]. Złamywania można dokonywać ręcznie, za pomocą kości introligatoskiej, lub maszynowo. Maszyna do falcowania to: falcerka czyli złamywarka. Złamywanie powinno się wykonywać wzdłuż włókien papieru, zmniejsza to ryzyko ich pękania oraz uszkodzenia farby w miejscach zagięcia. Uprzednie przegniecenie arkusza (bigowanie), pozwala na zmniejszenie możliwość uszkodzenia włókien papieru, tyczy się to w szczególności papierów gramaturze n > 150g[2].
Terminu falcowanie (i pokrewnych) używa się częściej niż złamywanie, ze względu na naleciałości z języka niemieckiego. Ten drugi jest terminem oficjalnym, który występuje w literaturze przedmiotu[3].
Rodzaje złamywania
Złamywanie równoległe[4] – każdy złam jest równoległy do poprzedniego.
Złamywanie obwolutowe[5] – dwa złamy, oddalone od siebie o podwójną szerokość powiększoną o grubość egzemplarza, do którego wytwarzana jest obwoluta.
Złamywanie harmonijkowe[6] – rodzaj złamywania, w którym złamy występują naprzemiennie po innej stronie arkusza.
Złamywanie obejmujące[7] – złamy są wykonywane po tej jednej stronie arkusza, każdy następny w takiej odległości by mógł objąć poprzednią złamaną część arkusza.
Złamywanie prostopadłe[8] – złamy są wobec siebie prostopadłe – przecinają się pod kątem 90 stopni.
Złamywanie mieszane (kombinowane)[9] – rodzaj złamywania, w którym występuje złamywanie równoległe i prostopadłe.
Złamywanie z naddatkiem[10] – ostatni złam dzieli arkusz na dwie nierówne części.
W maszynach drukarskich, w których realizowany jest druk ze wstęgi papieru z roli, na końcu ciągu produkcyjnego ustawiony jest złamywak (tzw. falcaparat), którego rolą jest odcinanie fragmentów zadrukowanej wstęgi i takie ich składanie oraz klejenie lub szycie (w zależności od wyposażenia agregatów), aby w efekcie otrzymać gotową składkę[11].

fleksografia: Fleksografia, fleksodruk (z gr. flekso, giętki) – technika druku wypukłego elastycznymi formami drukowymi i ciekłymi farbami szybkoschnącymi.
Charakterystyczną cechą fleksografii jest występowanie elastycznej, wypukłej formy drukowej wykonanej zazwyczaj z polimeru, rzadziej z gumy. Dzięki temu technika ta stosowana może być w przypadkach, kiedy podłoże nie jest idealnie równe. Technika ta jest najbardziej uniwersalną techniką druku, jeśli chodzi o możliwości zadruku różnych podłoży.

FOGRA39: FOGRA39 (nie profil Fogra39) jest standardem technologicznym zawierającym dane opracowane przez niemiecki instytut badawczy Fogra (www.fogra.org) w 2006 r.
Fogra 39 dane
Dane zostały zapisane w rejestrze charakterystyk ICC (International Color Consortium). Zebrane charakterystyki dotyczą typowego wydruku kolorowego wykonanego techniką offsetową na błyszczącym lub matowym papierze uszlachetnianym powierzchniowo (coated), zgodnie z normą .
Inne organizacje zajmujące się tworzeniem charekterystyk procesów drukowania, to CGATS, Ifra, TC130 Japan National Committee i System Brunner.
FOGRA39, podobnie jak inne zarejestrowane zestawy danych, dotyczy wartości CMYK i ich wartości w układach cie XYZ i CIELAB. Dane są wynikiem „wygładzenia” wielu pomiarów w celu osiągnięcia lepszej charakterystyki reprodukcji. Na podstawie tych danych powstał profil kolorystyczny CoatedFOGRA39.icc – znany od wielu lat użytkownikom pakietu Adobe.
Profil ICC wykonany przy użyciu danych charakterystyki FOGRA39 służy do definiowania kolorów projektu, który ma być wydrukowany zgodnie z zadanymi warunkami druku. Dokument w RGB może zostać przekonwertowany na CMYK przy użyciu tego profilu lub profil może być wybrany jako docelowy (OutputIntent) w pliku PDF/X wysyłanym do drukarni. Może być również używany w celu przygotowania próby kolorów (hard copy proof), jak i dla symulacji na ekranie odpowiedniego monitora (soft proof).
Ponieważ istnieją różne sposoby tworzenia profilu koloru, dla każdego zestawu danych (jak FOGRA39) możliwe jest utworzenie wielu profili ICC o zmienionych niektórych cechach, np. różnica w możliwościach tworzenia czerni.
Inne znane profile ICC, które zostały wykonane na bazie danych FOGRA39, to np. ISOcoated_v2_eci.icc i ISOcoated_v2_300_eci.
Ostatnio instytut Fogra opracował standardy (zestawy danych) FOGRA51 (dla powlekanych) i FOGRA52 (dla nie powlekanych) papierów bezdrzewnych, które mogą być używane zamiast starszego standardu FOGRA39. Nowy standard jest zgodny z warunkami pomiarowymi ISO 13655:2009 M1 i zawiera informacje na temat ilości wybielaczy optycznych w podłożu. Zestaw danych FOGRA51 jest dostępny zarówno w wersji kolorymetrycznej, jak i spektralnej.
Nowe profile kolorów bazujące na danych Fogra:
PSO Coated v3.icc – bzauje na FOGRA51
PSO Uncoated v3.icc – bazuje na FOGRA52

foliowanie: Foliowanie – rodzaj poligraficznego laminowania.
Polega na pokryciu powierzchni druku folią z tworzyw sztucznych. Dzięki foliowaniu zadrukowana powierzchnia uzyskuje dodatkowe walory estetyczne, zostaje też usztywniona i zabezpieczona przed działaniem mechanicznym, chemicznym, promieniowaniem UV, czy wilgocią.
Foliowanie odbywa się w laminatorach z użyciem kleju na zimno (foliowanie na zimno) lub na gorąco (foliowanie na gorąco). Folie na zimno zwane też laminatami samoprzylepnymi powleczone są klejem, który aktywowany jest przez docisk. Czasem lekko podgrzany wałek laminatora (30-40 °C) ułatwia foliowanie na zimno. Klej w laminatach na gorąco aktywowany jest przez wałki laminatora podgrzane do temperatury 80-120 °C. Powierzchnie foliować można jednostronnie lub dwustronnie.

format arkusza: Format arkusza – standardowe rozmiary arkusza papieru stosowane powszechnie w drukarniach i rysunku technicznym. Czasem pojęcie formatu stosuje się do arkuszy niepapierowych, np. format formy drukowej w drukarni offsetowej (czyli powlekanego warstwą światłoczułą arkusza blachy aluminiowej).

hot-stamping: Hot-stamping zwany również termodrukiem, hot-printem – technika druku z użyciem folii hot-stampingowej i matryc wypukłych wykonanych z materiału przewodzącego ciepło.
Hot-stampingu używa się do uszlachetniania druku, ozdabiania przedmiotów, znakowania, zabezpieczenie druku (zwłaszcza folie holograficzne). Podobne efekty do hot-stampingu otrzymuje się przez zastosowanie cold-stampingu.
Opis folii do hot-stampingu
Folia PET jest nośnikiem warstw:
warstwa rozdzielająca,
warstwa lakieru,
warstwa napylonego próżniowo aluminium,
warstwa klejowa.
Matryca podgrzewana jest do ok. 100 °C. Po zetknięciu matrycy z folią PET rozgrzewa się warstwa klejowa, klej aktywizuje się w miejscach odpowiadających rysunkowi na matrycy i wraz z odpowiednim fragmentem warstwy lakieru i warstwy aluminium pozostaje na drukowanej hot-stampingiem powierzchni.
Zastosowanie hot-stampingu
Hot-stampingu używa się do uszlachetniania druku, ozdabiania przedmiotów, znakowania, zabezpieczenie druku (zwłaszcza folie holograficzne). Podobne efekty do hot-stampingu otrzymuje się przez zastosowanie cold-stampingu. Matryca podgrzewana jest do ok. 100 °C. Po zetknięciu matrycy z folią poliestrową rozgrzewa się warstwa klejowa, klej aktywizuje się w miejscach odpowiadających rysunkowi na matrycy i wraz z odpowiednim fragmentem warstwy lakieru i warstwy aluminium pozostaje na drukowanej hot-stampingiem powierzchni.

ICC profil: Profil ICC – zbiór danych (pliki o rozszerzeniu .icc), które charakteryzują kolor wejścia albo wyjścia urządzenia, zgodnie z normami ogłoszone przez International Color Consortium (ICC).
Profili ICC używa się do kontroli procesu zachowania koloru przy przenoszeniu ich pomiędzy różnymi mediami.
Oparte na przestrzeni barw opracowanej przez CIE XYZ lub CIE Lab
Bazuje na standardzie ISO 13655:1996, Graphic Technology – Spectral measurement and colorimetric calculation for graphic arts images.
Przyjęto założenia: CIE 1931 przy 2° i iluminancie D50.
Przestrzeń CIE XYZ nazywana jest PCS (Profile Connection Space)
Przedstawia barwy oryginalne i reprodukcji (bez żadnych konwersji)
Przelicza barwy oryginalne na możliwe do uzyskania na urządzeniu docelowym

Impozycja: Impozycja, składkowanie, montaż elektroniczny – zaprojektowanie w programie DTP obrazu całego arkusza druku. Może to być zarówno praca wieloużytkowa, jak i układ stron składki.
Impozycja jest procesem żmudnym, wymagającym dużego skupienia i w związku z tym – w wypadku ręcznego wykonywania – podatnym na błędy. Jednak na większą skalę jest procesem w dużym stopniu powtarzalnym, stąd powstało wiele samodzielnych programów, a także plug-inów i skryptów, które pozwalają na automatyzację impozycji plików zapisanych w wielu różnych formatach graficznych.

Introligatorstwo: Introligatorstwo ( z łac. intro „do środka” + ligare „związywać”[1]) – rodzaj rzemiosła lub dział przemysłu poligraficznego zajmujący się wytwarzaniem opraw i oprawianiem druków (broszur, książek, czasopism), czyli wykończeniem materiałów drukowanych. Projekty (makiety) publikacji dostarczają wydawnictwa[2]. Rzemieślnik trudniący się tym zajęciem to introligator.
W Polsce introligatorstwo rozwijało się od późnego średniowiecza przy klasztorach[3].

Kaszerowanie: Kaszerowanie – uszlachetnianie wyrobu papierniczego poprzez oklejanie cienkim papierem (niezadrukowanym lub zadrukowanym) papieru znacznie grubszego, kartonu, tektury falistej itp. w celach dekoracyjnych lub technologicznych. Termin odnosi się także do oklejania papierem całych powierzchni z tworzyw sztucznych, a nawet do oklejania płyt wiórowych specjalną warstwą dekoracyjną (płyty melaminowane).
Typowym przykładem kaszerowania w celach dekoracyjnych jest oklejanie cienkim, zadrukowanym ozdobnie papierem powierzchni tektury falistej przeznaczonej na opakowania produktów, której nie da się bezpośrednio zadrukować na maszynie drukarskiej z powodu jej grubości oraz wewnętrznej struktury. Innym przykładem kaszerowania są tekturowe książeczki dla małych dzieci oraz okładki.
W celach technologicznych kaszeruje się, aby zwiększyć wytrzymałość produktu na czynniki zewnętrzne lub zmienić strukturę powierzchni.
Kaszerowanie jest związane z pojęciem laminowania. Czasem można oba pojęcia traktować jako synonimy.

laminowanie: Laminowanie – pokrywanie powierzchni laminatem dla uzyskania dodatkowych odporności, np. odporności na wilgoć czy odporności mechanicznych lub dla efektów dekoracyjnych. Proces laminowania druków poligraficznych nie może zmieniać barwy odbitki, może zmieniać nasycenie odbitki. Zwiększa nasycenie odbitki folia z połyskiem, a zmniejsza folia matowa. Zmianę tego nasycenia polaminowanej odbitki można skorygować poprzez zmianę profilu procesu drukowania.
W poligrafii laminowanie to rodzaj uszlachetnienia druku polegający na przyklejeniu do powierzchni zadrukowanej folii, tkaniny itd. Jednym z najpopularniejszych sposobów laminowania w poligrafii jest foliowanie. W związku z tym często laminowanie utożsamiane jest z foliowaniem, choć faktycznie to ostatnie pojęcie ma węższy zakres znaczeniowy.

Legal: Osobne formaty posiadają Stany Zjednoczone Ameryki, Kanada i Meksyk, gdzie wciąż popularne są formaty Legal, Letter i inne. Określone są amerykańską normą ANSI.
Legal
215.9 x 356 mm (8.5 x 14 cali)

Letter – format: Osobne formaty posiadają Stany Zjednoczone Ameryki, Kanada i Meksyk, gdzie wciąż popularne są formaty Legal, Letter i inne. Określone są amerykańską normą ANSI.
Letter
215.9 x 279.4 mm (8.5 x 11 cali)

nacinarka: Nacinarka to przyrząd introligatorski przeznaczony do nacinania papieru. Składa się z płyty roboczej i osadzonych nad nią noży o regulowanym rozstawie. Nacinarka umożliwia nacinanie papieru samoprzylepnego i bigowanie papieru.
Nacinarki do kartonu wycinają w nim szczeliny, co pozwala przerobić go na wypełnienia zabezpieczające delikatną zawartości przesyłek.

offset: Offset, druk offsetowy – przemysłowa odmiana druku płaskiego, w której obraz przenoszony jest z płaskiej formy drukowej na podłoże drukowe za pośrednictwem cylindra pośredniego, który jest pokryty obciągiem. Offset jest obecnie jedną z najczęściej stosowanych technik druku.
Charakterystyka
Druk offsetowy można podzielić na:
offsetowy druk arkuszowy – podłoże drukowe w postaci arkuszy, farby offsetowe o dużej lepkości utrwalane przez wsiąkanie i polimeryzację, a w przypadku farb UV i hybrydowych przez polimeryzację zainicjowaną nadfioletem.
offsetowy druk zwojowy (rolowy) – podłoże drukowe w postaci zwoju, farby lejne (czyli o małej lepkości)
coldset – offset „na zimno”: farba utrwalana przez wsiąkanie w papier
heatset – offset „na gorąco”: farba utrwalana przez wsiąkanie w papier i odparowanie w wysokich temperaturach (zadrukowana wstęga przed sfalcowaniem przechodzi przez nagrzany do wysokiej temperatury tunel suszący).
Coldset i heatset używany jest do druku wysokonakładowego, głównie gazet i czasopism. Technika „na gorąco” stosowana jest w szczególności do wydawnictw wyższej jakości, na papierze kalandrowanym i kredowanym.
Offset wodny – do pojawienia się offsetu bezwodnego technika offsetowa zawsze związana była z drukiem przy użyciu roztworu nawilżającego. W klasycznym offsecie, czyli wodnym, na płaskiej powierzchni formy drukowej znajdują się miejsca hydrofilowe, i te zwilża roztwór wodny, oraz miejsca hydrofobowe, i te zwilża farba drukowa. Między środowiskiem roztworu wodnego a środowiskiem offsetowej farby olejowej występuje odpychanie i ważne jest osiągnięcie stanu równowagi woda–farba, aby woda nie przenikała do farby i odwrotnie. Osiągane jest to przez właściwe dozowanie ilości farby i wody podawanej na formę drukową. Roztwór nawilżający to około 85–95% wody. Dodawane są do niej środki utrzymujące odpowiednią kwasowość roztworu nawilżającego (wartości pH zwykle od 4,8 do 5,2) i jego twardość, jak również środki zmniejszające napięcie powierzchniowe wody, na przykład alkohol izopropylowy (IPA). Niektóre maszyny offsetowe nie są przystosowane do nawilżania cieczą z dodatkiem IPA. Istnieją także maszyny, w których zrezygnowano z nawilżania alkoholowego na rzecz specjalnego roztworu buforowego (tzw. bufora). Zaznacza się tendencja do redukowania ilości IPA lub całkowitej z niego rezygnacji z powodu jego szkodliwości dla środowiska i pracowników. Tendencja ta będzie się nasilać, wymuszając stosowanie odpowiednich buforów.
Offset bezwodny – rodzaj druku offsetowego, w którym forma drukowa nie jest zwilżana środkiem zwilżającym, tj. wodą z dodatkami. Do druku bezwodnego stosowane są specjalne formy drukowe (formy silikonowe) i specjalne farby cechujące się wysokim napięciem powierzchniowym. Offset bezwodny eliminuje problemy pojawiające się w offsecie klasycznym związane z kontaktem roztworu zwilżającego z farbą drukową (emulgacja farby, utrata połysku farb metalicznych) oraz z podłożem (zawilgocenie podłoża drukowego). Umożliwia też grubsze niż w offsecie klasycznym (tj. ponad 3,5 µm) nałożenie farby ze względu na stosowanie specjalnej formy drukowej (analogia do wklęsłodruku). Koszty druku i problemy technologiczne sprawiają jednak, że w druku offsetowym zajmuje on stosunkowo niewielką przestrzeń niszową (na przykład zadruk powierzchni niechłonnych).
Wywoływanie formy offsetowej – proces usunięcia warstwy kopiowej z miejsc niedrukujących formy poprzez rozpuszczenie ich w odpowiednim wywoływaczu. Wywoływanie można wykonać ręcznie lub automatycznie za pomocą wywoływarki.

płyta offsetowa: Płyta offsetowa (potocznie „blacha”) – forma drukowa w druku offsetowym w postaci cienkiej blachy aluminiowej, którą zakłada się na cylinder formowy. Miejsca zadruku (obraz drukowy) na płycie offsetowej uzyskuje się w procesie fotochemicznym poprzez naświetlenie negatywowe blachy na kopioramie (technologia CtF) lub naświetlarce (technologia CtP), a następnie wytrawieniu miejsc naświetlonych. Miejsca naświetlone przekazują farbę w procesie druku.
Obecne płyty offsetowe są presensybilizowane (dosłownie „wstępnie uczulone”). Ich cechą szczególną (odróżniającą od wcześniej stosowanych form drukowych do offsetu) jest fakt wstępnego – jeszcze w wytwórni – pokrycia warstwą światłoczułą. Najczęściej jest to specjalnie przygotowana blacha aluminiowa grubości od 0,1 do 0,3 mm. Płyta taka nadaje się do naświetlania i wywoływania bezpośrednio po wyjęciu z opakowania, i nie wymaga – tak jak w pracowniach chemigraficznych w drukarniach do lat 80. XX wieku – wykonywania przed ich użyciem skomplikowanych procesów związanych z przygotowywaniem emulsji.
Płyty offsetowe dzieli się na:
Płyty pozytywowe, które są fotorozpuszczalne tzn. iż miejsca nienaświetlone po wywołaniu tworzą elementy drukujące.
Płyty negatywowe, które są fotoutwardzalne, co oznacza, że miejsca naświetlone po wywołaniu tworzą elementy drukujące.

postpress: Postpress (introligatornia, procesy wykończeniowe):
falcowanie (złamywanie) czyli składanie papieru (np. składanie na pół zaproszeń, lub składanie całych arkuszy publikacji w wielostronicowe składki)
bigowanie, czyli robienie wgnieceń w postaci rowków w celu ułatwienia późniejszego zginania papieru np. na okładkach książek, czy wykrojnikach kartonowych
foliowanie (laminowanie) papieru (np. zewnętrznych powierzchni okładek)
sztancowanie, czyli wykrawanie kształtów w arkuszu papieru (np. wycinanie miejsc na poszczególne litery w skorowidzu, notesie telefonicznym)
kaszerowanie (oklejanie cienkim zadrukowanym papierem tektury falistej przeznaczonej na opakowania produktów)
klejenie bloczków
łączenie poszczególnych składek w gotowe publikacje razem z okładkami metodą szycia lub klejenia
krojenie na wymiar gotowych publikacji (obcięcie spadów)
insertowanie czyli umieszczanie wewnątrz publikacji ulotek (wrzutki reklamowe) i innych elementów (CD-ROM-y, próbki produktów)
oprawianie (zakładanie okładek)
zakładanie obwolut na okładki
pakowanie pojedynczych egzemplarzy (foliowanie)

prepress: Prepress (studio DTP oraz naświetlanie form kopiowych i form drukowych):
skopiowanie do komputera materiałów tekstowych i graficznych z zewnątrz (wymienne nośniki danych, sieć komputerowa, internet)
przepisanie tekstu na komputerze
wprowadzenie tekstu do komputera z zeskanowanych materiałów za pomocą oprogramowania do rozpoznawania pisma (OCR – ang. optical character recognition)
zeskanowanie zdjęć, wydruków (także innych płaskich materiałów)
wprowadzenie do komputera obrazów z cyfrowych aparatów fotograficznych i pojedynczych klatek video
opracowanie wszystkich tych elementów graficznych (retusz, poprawienie kolorów, jasności i kontrastu, kadrowanie, skalowanie, zapisanie w odpowiednim formacie i rozdzielczości, nadanie odpowiedniego profilu koloru, ewentualnie zrobienie fotomontaży i nadanie ścieżek wycinających)
wykonanie od podstaw elementów graficznych w programie komputerowym (ilustracje, loga, znaki firmowe, tła, cienie, ozdobne napisy, kody paskowe)
stworzenie szablonów gotowej publikacji
właściwe wykonanie poszczególnych stron (ułożenie na nich w odpowiednich miejscach tekstu i grafiki)
naniesienie korekt i zmian klienta
naniesienie znaków dla drukarza
wykonanie wydruków kontrolnych
drukowanie do PostScriptu (czyli do pliku postscriptowego)
sprawdzenie poprawności danych w pliku postscriptowym
ripowanie (ostatni etap obróbki komputerowej polegający na stworzeniu z pliku postscriptowego obrazu rastra drukarskiego oddzielnie dla każdego koloru farby drukarskiej)
naświetlenie z pliku postscriptowego klisz dla drukarni z pojedynczych stron publikacji lub wykonanie impozycji, czyli naświetlenie wspólnych klisz dla całego arkusza drukarskiego
wykonanie z klisz wyciągów barwnych (próba koloru), czyli wzorcowych, wiernych kolorystycznie odbitek stron publikacji (np. Cromalin, Matchprint, Ozasol) lub też wykonanie tych wyciągów w postaci kolorowych wydruków na specjalistycznych drukarkach (np. Iris, Rainbow), montaż klisz z pojedynczych stron na wspólnym arkuszu folii montażowej, odbitki kontrolne ze zmontowanych klisz (ozalid), naświetlenie z klisz form drukowych (tzw. blachy) lub też zamiast etapu „kliszowego” naświetlenie blach bezpośrednio z plików postscriptowych. Metoda naświetlania bezpośredniego nazywana jest CtP.

press: Press (drukarnia):
sam proces druku oraz bezpośrednie przygotowanie do tego procesu
tzw. narząd (poligrafia), czyli montaż form drukowych na maszyny drukarskie, a następnie, już po druku, wstępne pocięcie i ew. poskładanie zadrukowanych arkuszy papieru oraz ich suszenie (o ile odbywa się na maszynie drukarskiej)

ploter: Ploter (ang. plotter) – komputerowe urządzenie peryferyjne, służące do pracy z dużymi płaskimi powierzchniami, mogące nanosić obrazy, wycinać wzory, grawerować itp.
Plotery można podzielić na kilka rodzajów ze względu na ich zastosowanie oraz sposób działania[1].
Plotery nanoszące obraz
Sposób ich działania można porównać do drukarek, ale z możliwością zastosowania papierów o większym formacie lub papierów w rolkach. Potocznie nazywa się je również drukarkami wielkoformatowymi.
Dzieli się je również ze względu na sposób prowadzenia papieru.
Plotery płaskie
Drukują na płasko rozłożonym podkładzie względem osi X oraz Y.
Plotery bębnowe
Druk odbywa się poprzez przesuwanie papieru za pomocą bębna lub rolek oraz przesuwu głowicy drukującej prostopadle do kierunku przesuwania papieru.
Wśród nich wyróżnia się:
ploter atramentowy
ploter solwentowy
ploter kreślący
ploter laserowy.
Plotery grawerujące
Plotery tnące
Ploter tnący to zaawansowane urządzenie służące do precyzyjnego wycinania różnych materiałów, w tym papieru, kartonu, folii samoprzylepnej i wielu innych. Kluczową cechą ploterów tnących jest ich zdolność do integracji cięcia z bigowaniem – w trakcie jednego procesu papier może być wycięty i zbigowany, co umożliwia jego wygodne, dokładne i estetyczne składanie[6].

raster: Raster (ang. screen; fr. trame; niem. Raster) – symulacja obrazu wielotonalnego za pomocą obrazu jednotonalnego w postaci drobnego wzoru.
Raster to jednotonalny obraz składający się z drobnych kropek (lub w szczególnym przypadku z linii), dający podczas oglądania z normalnej odległości wrażenie istnienia półtonów, gdy kropki te są już na tyle małe, że zlewają się z otaczającym je tłem. Jasność osiągniętych w ten sposób półtonów wynika ze stosunku powierzchni zajętej przez elementy rastra (plamki rastra) do powierzchni otaczającego te elementy niezadrukowanego jasnego (najczęściej białego) podłoża drukowego.
Wartość tonalna rastra jest wyznaczana procentowo jako stosunek powierzchni pokrytej rastrem do powierzchni całkowitej.
Raster ma zastosowanie w poligrafii, gdzie niemal we wszystkich technikach druku nie można użyć farby drukowej na różnych poziomach natężenia koloru, ponieważ farby nie rozcieńcza się miejscowo, ani nie różnicuje się grubości jej powłoki. Nakładanie farby drukowej na podłoże można określić w ten sposób: albo została nałożona w 100%, albo nie ma jej w ogóle. Jedynie w druku wklęsłym istnieje pewna możliwość nakładania farby o różnej grubości i uzyskiwania dzięki temu ograniczonego waloryzowania koloru farby, przy czym nawet w tym przypadku w praktyce jest to nadal typowy druk rastrowy.
Jeżeli obserwuje się wydrukowane czarno-białe zdjęcie z wieloma odcieniami szarości, to w rzeczywistości patrzy się na siateczkę drobnych, całkowicie czarnych punktów rastra drukarskiego.
Podobnie jest w typowym druku kolorowym, który realizuje się za pomocą tzw. „triady drukarskiej”, w skład której wchodzą jednak cztery podstawowe kolory przestrzeni barw CMYK. Jest to druk z nałożonymi na siebie czterema rastrami, których mozaika sprawia wrażenie istnienia pełnej palety różnych kolorów. Farby drukowe w kolorach CMYK są transparentne (oprócz czarnej), a na druk kolorowy należy patrzeć jak na cztery warstwy kolorowej, przepuszczającej światło folii lub cztery warstwy kolorowego żelu, gdyż farba drukowa jest na tyle gęsta, że kolejne jej warstwy nie mieszają się na zadrukowanym podłożu, a jedynie są położone jedna na drugiej.
W rzeczywistości również wszystkie pozostałe kombinacje warstw różnią się pomiędzy sobą w niewielkim stopniu: kombinacja (C+M+Y) daje czerń zbrudzoną, a właściwie bardzo ciemny kolor brązowy, a farba czarna z pozostałymi farbami daje również różne odcienie mniej lub bardziej głębokiej czerni w odcieniach chłodniejszych lub cieplejszych. Aby uzyskać piękną głęboką czerń, stosuje się naraz wszystkie cztery farby z przewagą czarnej, ale nigdy nie nakłada się wszystkich tych farb w 100%. Zazwyczaj jest to 100% farby czarnej oraz „ciemne” rastry pozostałych farb lub też stosuje się raster we wszystkich czterech kolorach, z przewagą ilościową farby w rastrze dla koloru czarnego.
Konsekwencją procentowego określania wartości tonalnych rastra jest specyficzna terminologia stosowana w branży poligraficznej oraz w zawodach związanych z przygotowaniem do druku (redaktorzy techniczni, plastycy, operatorzy DTP itp.) – np. nie mówi się kolor jasnozielony tylko 20% zielonego.

ryza: Ryza (od niem. Ries) – tradycyjna jednostka liczby arkuszy papieru[1][2]. Początkowo liczyła 480 arkuszy papieru piśmiennego. Obecnie równa jest 500 arkuszom papieru przeznaczonego do druku o gramaturze 80g. Opakowania papierów z większą gramaturą mają mniejszą liczbę arkuszy (np. 125 arkuszy dla gramatury 350g).

sitodruk: Druk sitowy, sitodruk, serigrafia – technika druku, w której formą drukową jest szablon nałożony na drobną siatkę tkaną, metalową lub wykonaną z włókien syntetycznych. Wykonanie odbitki polega na przetłaczaniu farby przez matrycę.
Technika druku sitowego
Siatka sitodrukowa
Siatka sitodrukowa to prostokątna rama, zwykle aluminiowa, z napiętą na niej siatką (tradycyjnie z nici jedwabnych lub bawełnianych, współcześnie z nylonu, poliestru lub metalu) z szablonem. W druku grafik najczęściej stosowane siatki zawierają od 100 do 150 włókien na centymetr (oczko siatki ma wtedy średnicę od 40 do 34 mikrometrów)[potrzebny przypis].
Wykonanie formy drukowej
Przygotowanie formy drukowej polega na wykonaniu szablonu, czyli zakryciu miejsc nie drukujących – zablokowaniu otworków siatki sitodrukowej. Istnieje na to wiele sposobów, a wybór jednego z nich zależy od rodzaju farby, sita, wysokości nakładu i oczekiwanych efektów na odbitce. Stosuje się np.
ręczne nanoszenie właściwego roztworu, który po zaschnięciu tworzy nieprzepuszczalną warstwę na siatce,
rysunek tuszem lub kredką litograficzną na powierzchni siatki,
szablony wycinane z papieru lub folii,
emulsje światłoczułe – siatka powlekana jest emulsją, która po wyschnięciu naświetlana jest stykowo w kopioramie; po wywołaniu (wypłukaniu nienaświetlonej emulsji) i wysuszeniu siatka z szablonem jest gotowa do druku.
Farby sitodrukowe
Wyróżniamy dwa główne typy farb sitodrukowych stosowane do druku na tekstyliach: farby wodne i farby plastizolowe. Te pierwsze charakteryzują się bezwonnością, nie zawierają PVC i formaldehydu, można nimi drukować na bardzo gęstych siatkach, a także dają żywe i wysoko nasycone kolory. W przypadku farb plastizolowych główną zaletą jest ich większy współczynnik krycia, ze względu na podwyższoną gęstość, natomiast minusem jest silny zapach. Drukarnie sitodrukowe stosują te dwa rodzaje farb naprzemiennie. Główną zaletą farb plastizolowych jest to, że nie zasychają na sicie podczas procesu druku. Pełną odporność na pranie uzyskuje się po utrwaleniu ich w temperaturze 160 °C.
Do druku na pozostałych materiałach stosuje się głównie farby rozpuszczalnikowe. Istnieje też szereg farb specjalnych jak lakiery UV, farby metaliczne czy farby wywabowe do tkanin, które tworzą wzór przez usunięcie pigmentu.
Proces druku
Wydruk jest tworzony przez przetłaczanie farby na podłoże (ręcznie lub z użyciem pras sitodrukowych). Odpowiednio skonstruowane maszyny sitodrukowe umożliwiają druk także na zakrzywionych (np. cylindrycznych) podłożach. Precyzja i rozdzielczość druku sitowego jest bezpośrednio zależna od gęstości użytej siatki i na ogół wielokrotnie niższa od standardowej osiągalnej np. w druku offsetowym.
Podczas drukowania w maszynie płaskiej farba drukowa jest rozprowadzana na całej powierzchni siatki i przesuwającym się po niej raklą jest przeciskana przez wolne oczka siatki bezpośrednio na podłoże drukowe. W przypadku nadruku na przedmiocie okrągłym, podczas procesu druku rakla stoi w miejscu natomiast przesuwa się sito oraz obraca przedmiot drukowany. Aby uzyskać dokładne przeniesienie obrazu z sita na przedmiot, prędkość przesuwu sita oraz prędkość liniowa obracanego przedmiotu muszą być identyczne. W urządzeniach starszej generacji oraz tańszych rozwiązaniach realizowane jest to za pomocą zębatki i koła zębatego natomiast nowocześniejsze urządzenia buduje się z wykorzystaniem serwonapędów, które umożliwiają bardzo dokładną synchronizację prędkości sita i przedmiotu, a do tego zmiana średnicy drukowanego przedmiotu nie pociąga za sobą żadnych zmian mechanicznych[1].
Usuwanie szablonu
Szablon usuwa się za pomocą odwarstwiacza. Wspomnianą cieczą zrasza się siatkę, na której jest wyświetlony szablon z obydwu stron. Od razu po spryskaniu siatki odwarstwiaczem należy np. szorstką gąbkę nasączyć opóźniaczem (np. detergent w żelu do czyszczenia WC, który opóźnia parowanie odwarstwiacza) po czym wyszorować siatkę z obydwu stron. Po tych czynnościach należy sito postawić licem do siebie (przeciwną stroną do klejenia siatki z ramą, w przeciwnym wypadku grozi to odwarstwieniem/odklejeniem sita od ramy) i pod ciśnieniem wypłukać naświetloną emulsje światłoczułą wodą. Jeśli emulsja nie zejdzie we wszystkich miejscach, czynność należy powtórzyć.

składka: Składka, składka arkuszowa – zadrukowany arkusz papieru złożony (złamywany, sfalcowany) jedno- lub wielokrotnie.
Przeznaczony do druku arkusz papieru jest najczęściej większy niż rozmiar pojedynczej kartki końcowego wyrobu. Po zadrukowaniu z obu stron, składa się go (falcuje) kilkakrotnie, aby po obcięciu spadów otrzymać rozmiary gotowej publikacji. Złożona składka ma najczęściej 4, 8, 12, 16, 20, 24 lub 32 stronice.

trapping: Trapping (zalewka, nadlewka, podlewka) – na styku dwóch różnych kolorów, gdy zachodzi niebezpieczeństwo niedokładnego ich spasowania podczas druku, jeden z nich na etapie przygotowania materiałów można nieznacznie “powiększyć” – jest to trapping. Usuwa to problem niedokładności pasowania przy drukowaniu kolejnych separacji.
W druku offsetowym przyjęto wartość trappingu ok. 0,14 punktu (1 punkt typograficzny = 1/2660 m = 0,3759 mm, 1 punkt typograficzny amerykański = 1/12 pica = 0,3514 mm, 1 punkt typograficzny postscriptowy (cyfrowy) = 1/72 cala = 0,3528 mm).

wykrawanie: Wykrawanie (potocznie sztancowanie) – czynność introligatorska polegająca na wykrawaniu z arkusza (lub stosu arkuszy) papieru, kartonu, tektury lub innego podobnego podłoża pożądanego kształtu wyrobu papierniczego lub poligraficznego o różnych kształtach, których nie można uzyskać za pomocą zwykłego krojenia na gilotynie introligatorskiej; jest to również jedna z metod obróbki plastycznej[1].
Wykrawania dokonuje się za pomocą wykrojnika, którego roboczą częścią jest nóż o odpowiednio wyprofilowanym kształcie ostrza, który jest wtłaczany z dużą siłą na wylot prostopadle w podłoże na specjalnej maszynie zwanej tyglem introligatorskim lub tyglem sztancującym. Wykrawaniu może towarzyszyć w ramach tej samej czynności i za pomocą tego samego wykrojnika rowkowanie, czyli wygniatanie w podłożu linii o zaplanowanych kształtach.
Za pomocą wykrawania można zarówno nadawać wyrobom odpowiednie kształty zewnętrzne, jak i wykonywać w nich otwory.
Wykrawanie jest metodą wytwarzania takich wyrobów jak: składane opakowania kartonowe, kartki świąteczne o nietypowych kształtach, wielostronicowe kalendarze o kształtach kart dopasowanych do poszczególnych przedziałów czasowych, notesy telefoniczne z otworami odkrywające poszczególne litery itp.

Zażółć gęślą jaźń: Zażółć gęślą jaźń – żartobliwe[1], najkrótsze[2] zdanie zawierające wszystkie polskie znaki diakrytyczne. Wykorzystywane jest powszechnie do sprawdzania obsługi polskiego alfabetu w czcionkach i programach komputerowych[3].

Popularne wpisy